تفکیک جنسیتی مهمترین مسئله ی دانشگاه قم
جعفر مرتضوی

من در دانشگاه قم دوستان عزیزی دارم که می گویند، ما مشکلات زیادی در دانشگاه داریم – مثل وضعیت سیستم آموزشی ، فرهنگی دانشگاه، وضعیت رفاهی دانشگاه، ضعف سیستم مدیریتی و... – که بسیار بیشتر از تفکیک جنسیتی در دانشگاه اهمیت دارند. هرچند نظر این دوستان را محترم می دانم و تاکید می کنم که این مسائل به جای خود اهمیت فوق العاده و فوری دارند اما هیچ کدام به پای تفکیک جنسیتی نمی رسند. آقای قاضی این مسئله را یکی از افتخارات دانشگاه قم می داند( در مصاحبه با بیداری دانشجویی شماره 46).  در نشریات دانشجویی حالا از سر مخالفت و یا موافقت به هر حال نسبت به این موضوع واکنش نشان داده می شود و اگر قرار باشد در خارج از دانشگاه نیز مطلبی راجع به شرایط اجتماعی، فرهنگی ما مطلبی نوشته شود به آن اشاره می کنند( مثل نوشته ی روزنامه ی اعتماد و یا سایت آفتاب) سر کلاس ها خیلی وقت ها بین دانشجویان و اساتید راجع به آن صحبت می شود و اگر ما بخواهیم اتفاقی را در دانشگاه بسنجیم مثل اینکه چرا فلان همایش اینطور شد یا آن کانون خوب نمی تواند عضو بگیرد یا اینکه چطور است که دانشگاه قم درامتحان فوق قبولی زیاد یا کم می دهد( بسته به نظر آن شخص) ، تفکیک را به عنوان نکته ای مهم در تحلیل مان لحاظ می کنیم.

دوست دارم با توجه به نکات بالا، راجع به تفکیک جنسیتی چند مسئله را مطرح کنم:

     1- متوجه شده ام که دانشجویان به دلائل متعددی از حرف زدن در مجامع عمومی و نوشتن راجع به تفکیک جنسیتی اکراه دارند. گروهی خود را قانع کرده اند که چون  ما در زمان انتخاب دانشگاه می دانسیتم که این دانشگاه به این شکل اداره می شود پس حق اعتراض نداریم و با این استدلال حق اعتراض که چه عرض کنم، حق فکر کردن و حرف زدن را نیز از خود دریغ کرده اند و گروه دیگر نیز با نوعی شرم و ترس از کنار این موضوع می گذرند. انگار نوعی واهمه همراه این آدم ها است که اگر در جلسه ای رسمی بگوییم یا در نشریه ای بنویسم که من با تفکیک مخالفم، در را برای زدن برچسب ها به خودمان باز گذاشته ایم. حداقلش را به شما بگویم این است که این چندمین بار است که من راجع به تفکیک مطلب می نویسم و یاد ندارم کسی به من برچسبی چسبانده باشد. پس اگر راجع به این تفکیک نظرمخالفی داریم بد نیست که آن را به شکل رسمی تری نیز منعکس کنیم.

     2- تفکیک سطوح مختلفی دارد و به انحاء مختلفی نیز بر زندگی دانشجویی ما اثر می گذارد. برای مثال بعضی از دانشجویان می گویند ما بر اساس دفترچه ی آزمون پذیرفته ایم که کلاس های آموزشی دانشگاه قم به شکل تفکیک شده برگزار می شود -و گروهی از این دسته نیز تاکید می کنند که اتفاقا شاید این موضوع نیز برای روند دانش آموزی ما مفید باشد- اما دانشگاه حق ندارد با جدا کردن فضای غیر کلاسی (از دم در با مینی بوس های تفکیک شده بگیرید تا جدایی میان فعالیت های انجمن ها و کانون های دانشگاه) با ما اینچنین بی ادبانه، همچون بچه های دبیرستانی برخورد  کند.

     3- آقای قاضی در آخرین مصاحبه ی خود با نشریه ی بیداری دانشجویی ، شماره 46 می گوید: " هرگز نباید تفکیک موجب عدم توازن در توزیع امکانات رفاهی، و آموزشی شود و هر وقت این این اتفاق افتاد لازم است دانشجویان پیگیر شوند تا به کمک آنها برطرف شود."ظاهرا آقای قاضی نیز به این نتیجه رسیده اند که تفکیک ممکن است باعث نوعی تبعیض در دانشگاه شود و جالب تر اینکه از دانشجویان خواسته اند که این موارد را گوشزد کنند تا برطرف شود. فکر می کنم تبعیضی که آقای قاضی به آن اشاره می کنند بیش از اینکه شامل حال آقایان شود، بر خانم های دانشگاه فشار وارد می آورد.
بدون اینکه لازم باشد دانشگاه هزینه های نابجا کند می شود با ادغام دو کتابخانه و دو سایت دانشگاه گوشه ای از این عدم توازن در توزیع  امکانات را مرتفع ساخت، و از طرف دیگر-بهتر است آقای قاضی نیز توجه کنند که- گوشه ای از همین قوانین تفکیک طلبانه ی دانشگاه، خود مروج تبعیض است. برای مثال دانشجویان دختر بر خلاف دانشجویان پسر نمی توانند در برنامه ای عمومی به اجرای تئاتر بپردازند. آیا با توجه به راهکاری که در شماره ی 2 آمد دانشگاه نباید در وضعیت قوانین نانوشته ی خود تحولی ایجاد کند؟! به مسئله ی تبعیض بر اساس تفکیک پیش از این در مجله ی تارا شماره 3 و وبلاگ واژه ای در قفس به شکل مبسوط تری پرداخته ام.

     4- آقای قاضی در همان مصاحبه ی کذا می گویند: " برخی از دانشجویان تصور می کنند که تفکیک موجب کاهش رشد تحصیلی، ازدواج، جامعه پذیری و تکامل شخصیتی و ... می شود ولی از لحاظ علمی ( که مورد تایید دین هم است) اصلا اینطور نیست و آمار های مقایسه ای را اگر بررسی شود؛ عملا نتیجه ای برعکس حاصل می شود." راستش نمی دانم آقای قاضی دارد دقیقا راجع به کدام آمارهای علمی حرف می زند و راستش در کل شک دارم که اصلا تحقیقی علمی با موضوع  تکامل شخصیتی و تفکیک جنسیتی  انجام شده باشد و نتیجه اش با حرف آقای قاضی یکی باشد. خصوصا که کمی نیز به قوه ی مشاهده ی خود نیز بیشتر از حرف های آقای قاضی و دوستانشان ایمان دارم. راجع به این مورد حرف های زیادی دارم و اگر فرصتی شود در نوبتی دیگر بیشتر حرف خواهم زد.

     5- هرگاه به تفکیک جنسیتی در دانشگاه عمیق فکر کرده ام یا نوشته ام به زنان و دخترانی نیز که این دانشگاه با قوانینش، دستمایه ای  برایشان ساخته تا رضایت خانواده هایشان را برای ادامه ی تحصیل جلب کنند نیز اندیشیده ام. همانقدر که به این دانشگاه و مسئولانش بدبینم نسبت به خانواه هایی نیز که به جوانان شان چنین بی اعتمادند، نظر مشابهی دارم.  از سوی دیگر باید شاد بود که دانشگاه قم حداقل برای گروهی از جوانانی که در غیاب چنین محیطی ممکن بود هرگز نتوانند طعم تحصیلات دانشگاهی را بچشند، مفید بوده. با این همه مطمئنم که برای این قشر باید فکر دیگری کرد و چاره ی دیگری اندیشید. وضع قوانین با ملاک قرار دادن شرایط اقلیت و چشم بستن بر نیازها و خواسته های اکثریت راه مناسبی نیست. باید وضعیت این گروه نیز جدا بررسی شود  و راهکارهای مناسبی یافت شود.

ویژه نامه خواهران:

لبخند تلخ واحد خواهران به واقعیت های واحد خواهران

- واقعیتی تلخ به زبان شیرین برای مدافع حقوق دختران در دانشگاه؛ حاج آقای قاضی

وقتی بعد از مدتها بری پای درد دل بعضی ها که خیلی دلشون پره، مخصوصا اگر مدتها باشه حالی ازشون نپرسیده و دردشونو نشنیده باشی، مخصوصا اگه حرف تو گلوشون گیر کرده باشه و نتونن پیش کسی بگن، مخصوصا اگه دانشجو باشن، مخصوصا اگه دانشجوی دانشگاه عزیز! قم باشن، مخصوصا اگه از اهالی واحد خواهران دانشگاه قم باشن ...!

حالا حسابشو بکن که چه دل ِ پری دارن بندگان خدا.

از کجا شروع کنند؛ از کدوم وعده داده شده و عمل نشده، از کدوم استاد طرفدار حقوق مردان، از کدوم رفتار توهین آمیز کارمند های دانشگاه (بعضی ها ، خدای نکرده فکرتون پیش حراست و اینا نره هاااا)، از مقررات دانشگاه قم بگن که واسه خودش یه کتاب قانونه! یا از قوانین حیرت انگیز واحد خواهران دانشگاه قم، که چه عرض کنم خدمتتون، صد رحمت به قانون حمورابی، بابا آخه اون پادشاه بویی از تمدن برده بود، اما اینا تو قرن  21 تمدن که چه عرض کنم، قانون ِ...!

اهالی واحد خواهران دانشگاه عزیزمون یا بهتره بگم زندانیان زندان زنان ، بازم زندانیا یه حقی دارن تو محوطه و هوای آزاد قدم بزنن اما توی این دانشگاه ما کمتر حقوقی داریم. آخه تا کی تقسیم امکانات 9 به 1؟

از کلاسهایی بگن که کف اون با موکت پوشیده شده ( چون یه روز خوابگاه بوده)! از تخته کلاس که روی درهای کمد دیواری آویزون شده. اتاق های خواب 12 متری که با 30 تا صندلی آزار دهنده پر شده! از پکیج های ناکام  از خنک کردن و گرم کردن دانشجوها! از سایت هایی که چندتا دستگاه رایانه دارن و چند صد برابر هر یه دونه دانشجو هست. تازه همین رایانه ها هم خرابند و اینترنت همیشه قطع که شهره آفاق شده! آب و برق هم بماند که اخیرا اونم واسه ما ناز می کنه!

از بوی نا مطبوع غذا توی راهروها، وقتی که ظهر می شه! از باغبونای عجیبی که هر روز صدبار می رن و میان، خاک می برن و میارن آخرش هم هیچی تغیر نمی کنه! ( عین بازی های بچگی که باید بگردی ببینی چی تغییر کرده). اُه،اُه، از مرزبانی واحد خواهران بگن که اگه کسی برای ارائه ی نامه ای یا کاری مراجعه کنه ..... زبونم لال .. وای ..!

از حراست درب ورودی بگن که از فرق سر تا نوک پا ازت ایراد در می آره، (عجب هفت خانی داره اینجا واسه خودش؛ واحد خواهرانو می گم!!!) حالا دیگه مامورای مخفی بماند...

آخ، آخ[ یادم رفت بگم، اگه زبونم لال یه موقع جزوه ای، کار فرهنگی، علمی، هنری با یه برادر داشتید، وای ... خدا نیاره اون روز و، توی بلوار... وای ... از این کارها نکنی ها، واگرنه فرداش... آخ، آخ،آخ!

چطور یادم رفت بگم دفتر امور فرهنگی رو که اگر یه موقع دلت از جایی گرفته بود می تونی به توصیه ی مشاور بری اونجا ثبت نام کنی برای اعزام به اولین اردو، آخه این اتاق اهم فعالیتش تو همین موضوعه، اشتباهی اسمش امور فرهنگی و فوق برنامه شده، می خواستن بنویسن« امور رسیدگی به اردوهای دانشجویی» اما گفتن حالا تابلو رو نوشتن اسرافه...! پول بیت المال و خرج کنن که چی؟ حالا خودشون میان میبینن دیگه... . یادم رفت بگم از مراودات صمیمانه مسئول کانون ها و مسئول انجمن ها ... حالا بماند ما هم چشمامونو می بندیم...!                                                                              نگفتم از رستوران یا به قولی سلف خودمون که دم دمای امتحانات  می شه سالن مطالعه، به علت کمبود، (ببخشید) عدم وجود سالن مطالعه. چه حالی میده درس خوندن با بوی مطبوع غذا...!

حالا آقای قاضی بماند که سلف اینجا هم اِی ،شبیه یک دهم از فضای سلف برادران می شه. . روزای سه شنبه ماشاالله خدا زیادشون کنه. (دخترا رو نمی گم، میز و صنلی رو می گم )

از درب همیشه بسته انتشارات به علت خرابی دستگاه بگن که همیشه در انتظار خدماتی هاست!(که در اصل خراب نیست قطعات دستگاه رو بردن اون طرف تا خدای نکرده کار آقا پسرا لنگ نمونه ما دخترا هم که...)

از نمازخونه بگن که چند متر مربع بیشتر نیست و در مقابل حداقل هزار دانشجو، چه گلستانی شود، نماز که می خونن، استراحت که می کنن، موسیقی گوش می دن، غذا می خورن، موبایل شارژ می کنن، موهارو شونه، صورتو ... در همین حین هم به صداهای بلندگو هم که پخش می شه باید گوش بدن. هر روز یه بحث: دختر مسلمان، دختر الگو، دختر برتر، دختر هر روز بهتر از دیروز؛ دینگ دینگ.

سرسام گرفتیم بابا، و شقاوتمند کسی که مریض باشه و بخواد یه کوچولو چشماشو رو هم بذاره، دیوونه نشه شانس آورده. تازگی ها هم که در همین جای مجهول الهویه امتحان هم می گیرن چون یه گروه امتخان دارن و سالن امتخانات نداریم(بقیه بیرون)؛ کلاس اندازه استاندارد نداریم، آموزش ِ ... نداریم، کتابخانه با امکانات کافی نداریم، و خدا می دونه با چه توهیناتی دانشجوها رو از نمازخونه بیرون می کنن.

آقای قاضی اگه یه زمانی تونستی، سری به بچه های خوابگاهی بزنید، قالیچه 6 متری که به چشمشون فرش نخ فرنگ می آد و یخچال رده ی «E» که به چشمشون ساید بای ساید ِ، اونا هم واسه خودشونعالمی دارن!یخچال هایی که می گن یک سال توی انبارها خاک می خورده اما باید باج داده می شد، نه از سر وظیفه، برای ساکت کردن باید داده می شد، که بعد از اون جلسه ی .... تصمیم گرفتن از این ابزار بالاخره استفاده کنن و از خاک خوردن نجاتشون بدن.

دانشکده، که واسه ما توهمه، دانشکده برای ما یعنی اتاق 12 متری با یه کارشناس که بغل اتاقش یه اتاق

دیگه اس با یه کارشناس دیگه واسه یه رشته دیگه. ( این تعریف دانشکده تو واحد خواهرانه)

از درد دل بچه ها موقع انتخاب واحد که نخواید بگم که طوماری است.

از درد دل بچه های کانونی که با کدوم بودجه و امکانات و مجوز و ارزش؛ چه کار باید بکنن.

و در همین حین هم که بعضی ها نیومده و از راه نرسیده نمی دونیم چه جوری می شن: موسس انواع کانون ها و دبیر اقسام انجمن ها و فعال برنامه ها...(خودتون خوب می دونید که خانم ... رو نمی گم، اصلا اصلا)

چرا کسی پیدا نمی شه به این اکاذیب رسیدگی کنه هم، بماند! خدا عالمه، نمی دونیم اینجور مواقع کمیته ناظر کجاست؟! آهان یادم رفته بود، بابا خودیه، عیب نداره، بی خیال... .

از بودجه هایی بگن که به لطف جلسه وزیر و معاونینش می گن داده شده اما هنوز اینور ازش خبری نیست.

پس چی شد حاج آقا قاضی.

 این درد دل طولانی شد البته بقیه اش رو گفتم دندون رو جیگر بذارن.